Τι είναι η σπαστικότητα

Ως σπαστικότητα ορίζεται η ακούσια, εξαρτώμενη από την ταχύτητα, αύξηση του μυϊκού τόνου που προκαλεί αντίσταση στην κίνηση. Η κατάσταση αυτή μπορεί να συμβεί δευτερογενώς μετά από ένα τραύμα. Η διαχείριση της σπαστικότητας ποικίλει και είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν συντηρητικά μέσα όπως η φυσικοθεραπεία και οι νάρθηκες, μέχρι και η πιο επιθετική προσέγγιση όπως η χειρουργική αντιμετώπιση ή ο συνδυασμός αυτών.

Οι επιλογές για την αντιμετώπιση της σπαστικότητας περιλαμβάνουν:
• προληπτικά μέτρα
• θεραπευτικές παρεμβάσεις (φυσικοθεραπεία, εργοθεραπεία) και φυσικά μέσα
• ορθώσεις
• φαρμακευτική αγωγή
• εγχύσεις νευρολυτικών φαρμάκων
• αντλία μπακλοφαίνης
• χειρουργικές παρεμβάσεις

Οι ενδομυϊκές εγχύσεις βοτουλινικής τοξίνης χρησιμοποιούνται ευρέως για τη θεραπεία της σπαστικότητας:
• στην πολλαπλή σκλήρυνση (MS)
• στην εγκεφαλική παράλυση
• σε κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις
• σε κακώσεις νωτιαίου μυελού
• σε αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια (ΑΕΕ)
• στη διαχείριση πόνου

Ουσιαστικά η δράση της οφείλεται σε ένα νευρομυϊκό μπλοκ που δημιουργείται με την έγχυση της, μειώνοντας την απελευθέρωση της ακετυλοχολίνης.

Κλινική εξέταση

Κατά την κλινική εξέταση, το πιο κοινό εύρημα που συνηγορεί υπέρ της χρήσης της βοτουλινικής τοξίνης είναι η αντίσταση που παρατηρείται σε μια παθητική αλλαγή κατά την κίνηση σε μία άρθρωση. Παρατηρείται συνήθως στους καμπτήρες μύες στο άνω άκρο, αλλά και στους εγγύς εκτείνοντες και καμπτήρες των κατώτερων άκρων. Επιπλέον, διαγνωστικά τεστ όπως το ηλεκτρομυογράφημα για τον προσδιορισμό των ταχυτήτων αγωγής των νεύρων ή ο απεικονιστικός έλεγχος του εγκεφάλου και της σπονδυλικής στήλης είναι χρήσιμα για την εύρεση της αιτίας του αυξημένου μυϊκού τόνου.

Σε ασθενείς με ήδη εγκατεστημένη σπαστικότητα, σημαντικής σημασίας είναι η κλινική εξέταση και το ατομικό αναμνηστικό, για να αποκλειστούν παράγοντες που μπορούν να οξύνουν τη σπαστικότητα, όπως:
• τροποποίηση των φαρμάκων που λαμβάνουν
• αυξημένη ενδοκράνια πίεση
• είσφρυνση όνυχος
• πιθανή λοίμωξη
• έλκος κατάκλισης
• εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση
• κούραση
• ορθοκυστικές διαταραχές κτλ.

Η πιο συνηθισμένη κλίμακα που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση της σπαστικότητας είναι η ASWORTH, με μέτρηση από 0 έως 4.

Η σπαστικότητα επηρεάζει τόσο τη λειτουργικότητα όσο και τις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής και μπορεί να οδηγήσει σε μυοσκελετικές διαταραχές. Παρά ταύτα, δε χρήζει πάντα θεραπευτικής αντιμετώπισης, καθώς κάποιες φορές μπορεί να λειτουργεί και υποβοηθητικά.

Πέρα από την αντιμετώπιση της σπαστικότητας στις καταστάσεις που αναφέρθηκαν, η δράση της βοτουλινικής τοξίνης έχει εξαιρετικά αποτελέσματα σε καταστάσεις όπως:
• δυστονία
• μη δυστονικές διαταραχές της μη ηθελημένης μυϊκής δραστηριότητας
• στραβισμός
• υπεριδρωσία
• αντιμετώπιση ημικρανίας
• αισθητικούς σκοπούς